31 marca 2025 roku ruszył nowy nabór wniosków do ogólnopolskiego programu Czyste Powietrze, który od dłuższego czasu umożliwia pozyskanie środków na wymianę nieekologicznych urządzeń grzewczych i termomodernizację budynków. Sprawdźmy, na jakich zasadach można otrzymać dofinansowanie.

Co zmieniło się w programie Czyste Powietrze?

Nadal celem programu Czyste Powietrze jest zwiększenie efektywności energetycznej budynków poprzez ich termomodernizację, a także zastąpienie nieefektywnych i zanieczyszczających powietrze systemów grzewczych rozwiązaniami przyjaznymi dla środowiska naturalnego.

Zwiększono progi dochodowe, które kwalifikują beneficjentów do skorzystania z dotacji prefinansowanej. W tym przypadku ważną rolę odgrywa operator (gminy lub Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej), który prowadzi i wspiera beneficjenta na każdym etapie realizacji projektu.

Osoby chcące skorzystać ze wsparcia w ramach programu Czyste Powietrze, powinny wiedzieć, że od 31 marca 2025 roku konieczne jest przeprowadzenie audytu energetycznego, który pozwala ocenić stan budynku oraz zaplanować działania zmniejszające zużycie energii. Po zakończeniu prac wymagane jest uzyskanie świadectwa charakterystyki energetycznej.

Ze względu na występowanie nadużyć zwiększono monitoring wykonawców oraz wprowadzono standardy jakości dla pomp ciepła i kotłów na biomasę.

Nowy program Czyste powietrze obejmuje lata 2018–2032. Podpisywanie umów z beneficjentami będzie trwało do końca 2030 roku; przyznane środki mają być wypłacane do końca 2032 roku. Program został zasilony dodatkowymi 10 miliardami złotych z Funduszu Modernizacyjnego.

Na co można przeznaczyć środki z nowego programu Czyste Powietrze?

Środki z nowego programu Czyste Powietrze mogą zostać przeznaczone na m.in.:

montaż ekologicznego źródła ciepła np. pompy ciepła oraz modernizację instalacji grzewczej,
wykonanie ocieplenia budynku,
wymianę okien i drzwi,
montaż wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła (rekuperacja).

Kto może skorzystać z nowego programu Czyste Powietrze?

Wnioski mogą składać osoby fizyczne, które są właścicielami lub współwłaścicielami budynków jednorodzinnych. W przypadku współwłaścicieli niezbędne jest wcześniejsze wydzielenie lokalu mieszkalnego oraz założenie księgi wieczystej. Istotną kwestią jest również okres własności nieruchomości, który wynosi 3 lata, z wyłączeniem nieruchomości otrzymanych w spadku. Jak i w przypadku wcześniejszej odsłony programu Czyste Powietrze obowiązuje kryterium dochodowe. Złożony wniosek musi zawierać podsumowanie audytu energetycznego oraz zaświadczenie o dochodach.

Ważne: nowe zasady programu uwzględniają możliwość uzyskania dotacji w związku z kosztami inwestycji poniesionymi od dnia 28.05.2024 roku. Zgodne z obowiązującymi zasadami programu wnioski powinny zostać złożone w ciągu 4 miesięcy, licząc od dnia 31.03.2025.

Rodzaje dofinansowania w nowym programie Czyste Powietrze

Nowa odsłona programu Czyste Powietrze wprowadza dwa rodzaje finansowania. Beneficjenci mogą skorzystać z:

dotacji, która zostanie wypłacona w całości lub w transzach po udokumentowaniu zakończenia kolejnych etapów projektu;
dotacji z prefinansowaniem – wypłata środków nastąpi zaliczkowo przed rozpoczęciem inwestycji. Środki będą wypłacane po wystawieniu przez wykonawcę faktury zaliczkowej. Ten rodzaj finansowania dostępny jest jedynie przez operatora.

Żeby skorzystać z dofinansowania, budynek musi spełniać określone kryteria dotyczące zapotrzebowania na energię użytkową. Wyodrębniono trzy kategorie budynków:

poniżej 80 kWh/(m²/rok),
od 80 do 140 kWh/(m²/rok),
powyżej 140 kWh/(m²/rok).

W zależności od kategorii budynków zmienia się zakres przedsięwzięcia finansowanego w ramach dotacji.

Poziomy dofinansowania w nowym programie Czyste Powietrze

Nowy program Czyste powietrze uwzględnia trzy poziomy dofinansowania.

Poziom podstawowy – do 40% dofinansowania dla osób o dochodach nieprzekraczających 135 000 zł/rok.

Poziom podwyższony – do 70% dofinansowania, dla osób, których:

miesięczny dochód nie przekracza 3 150 zł w gospodarstwie jednoosobowym;
miesięczny dochód nie przekracza 2 250 zł na osobę w gospodarstwie wieloosobowym;
roczny przychód z działalności gospodarczej nie przekracza czterdziestokrotności kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Poziom najwyższy – do 100% dofinansowania dla osób, których:

miesięczny dochód nie przekracza 1800 zł w gospodarstwie jednoosobowym;
miesięczny dochód nie przekracza 1 300 zł na osobę w gospodarstwie wieloosobowym;
roczny przychód z tytułu prowadzenia działalności nie przekracza dwunastokrotności kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę;
zapotrzebowanie na energię użytkową do ogrzewania w budynku jest wyższe niż 140 kWh/m²/rok.

Z najwyższego poziomu finansowania mogą również skorzystać osoby, których głównym źródłem dochodu są różnego rodzaju zasiłki z opieki społecznej.

Podsumowanie

Nowy program Czyste Powietrze uwzględnia kilka istotnych zmian oraz ułatwia dostęp do bezzwrotnej dotacji osobom, które ze względu na trudną sytuację życiową oraz niskie dochody, są zagrożone ubóstwem energetycznym.

Program oferuje trzy poziomy dofinansowania, dostosowane do dochodów beneficjentów, z najwyższym poziomem obejmującym nawet 100% kosztów inwestycji. Wprowadzono m.in. obowiązkowe audyty energetyczne, które mają zapewnić efektywność energetyczną inwestycji. Kluczową rolę w programie odgrywają operatorzy, którzy wspierają beneficjentów w procesie aplikacji i realizacji inwestycji w przypadku korzystania z dotacji prefinansowanych.

Szczegółowe informacje na temat zasad nowego programu Czyste Powietrze zostały opublikowane na stronie czystepowietrze.gov.pl.